Waarom verschillen prijssimulaties bij dynamische energie zo sterk?

Je vult je postcode in, geeft je verbruik door en enkele seconden later verschijnt er een maandbedrag op je scherm. Lekker makkelijk. Maar zonder dat je het beseft, maken sommige energieleveranciers van die prijssimulatie vooral een marketingtool. Door te rekenen met opvallend optimistische beursprijzen kan een dynamisch energiecontract goedkoper lijken dan het waarschijnlijk zal zijn. En dat vinden wij niet eerlijk. Een prijssimulatie hoort geen wedstrijd te zijn in wie het mooiste termijnbedrag kan tonen. Ze hoort jou als consument een zo realistisch mogelijke inschatting te geven van je toekomstige energiekosten.

Eerst even terug: hoe werkt een dynamisch stroomcontract?

In deze blog focussen we bewust op dynamische stroomcontracten. Dat is namelijk het deel van dynamische energie waar prijssimulaties het sterkst kunnen verschillen, zeker bij huishoudens met zonnepanelen.

Bij dynamische stroom beweegt je tarief mee met de beursprijs. Voor elektriciteit verandert die prijs zelfs per kwartier. Op één dag zijn er dus 96 verschillende prijsmomenten. Dit betekent dat stroomprijzen doorheen de dag sterk kunnen schommelen. Op zonnige middagen kan stroom heel goedkoop zijn, terwijl prijzen op donkere winteravonden net veel hoger liggen.

Dat maakt dynamische energie interessant. Zeker als je je verbruik slim kunt sturen. Denk aan je elektrische auto opladen, je vaatwasser laten draaien of je warmtepomp laten werken op goedkope momenten.

Maar het maakt vergelijken ook lastiger. Want als je vandaag een dynamisch contract afsluit, weet niemand precies wat de stroomprijs over drie, zes of elf maanden zal zijn. De echte prijzen zie je pas kort van tevoren in je app of online omgeving.

Daarom moet iedere prijssimulatie voor dynamische energie werken met een voorspelling.

De prijssimulatie is dus geen vaste belofte

Het maandbedrag dat je ziet in een prijssimulatie is geen garantie. Het is een inschatting.

Dat is logisch. Bij dynamische stroom hangen je echte kosten af van:

• hoeveel stroom je verbruikt;
• wanneer je stroom verbruikt;
• en wat de beursprijs op dat moment is.

Maar omdat niemand toekomstige kwartierprijzen exact kan voorspellen, moeten leveranciers vereenvoudigingen gebruiken om toch een verwacht jaarbedrag te tonen. En precies daar ontstaan de verschillen.

Één getal kan je hele maandbedrag mooier maken

Om een verwacht jaarbedrag te berekenen, gebruiken leveranciers een verwachte beursprijs. Simpel gezegd: een inschatting van de gemiddelde kale stroomprijs voor de komende 12 maanden.

Die verwachte prijs heeft een grote impact op je simulatie. Want hoe lager de verwachte beursprijs:

• hoe lager je geschatte verbruikskosten;
• en dus hoe lager je maandbedrag lijkt.

Voor huishoudens met zonnepanelen komt daar nog iets bij. Leveranciers moeten namelijk ook een verwachte prijs kiezen voor stroom die je teruglevert aan het net.

En hoe hoger die verwachte terugleverprijs:

• hoe hoger je geschatte opbrengst;
• en dus hoe lager het termijnbedrag dat je te zien krijgt.

En net in die verwachte beursprijzen zien we grote verschillen tussen leveranciers, en dus ook in hoe aantrekkelijk sommige simulaties eruitzien.

Wat laat onze vergelijking zien?

In onze vergelijking hebben we gekeken naar de verwachte beursprijzen die verschillende dynamische energieleveranciers gebruiken in hun prijssimulatie.

In de grafiek hieronder zie je per leverancier twee waarden:

• de verwachte beursprijs voor levering;
• de verwachte beursprijs voor teruglevering.

Die grafiek is belangrijk, omdat je in één oogopslag ziet hoe groot de verschillen zijn. Sommige leveranciers rekenen met een lage verwachte prijs voor levering. Dat maakt het geschatte verbruik goedkoper. Andere leveranciers rekenen voor teruglevering met dezelfde of bijna dezelfde prijs als levering. Dat maakt de opbrengst van zonnepanelen artificieel hoger in de simulatie (we leggen later uit waarom dit niet eerlijk is).

Beide keuzes drukken het geschatte maandbedrag omlaag. Op papier ziet dat aantrekkelijk uit. Maar de vraag is: is het ook realistisch?

Waarom een lage verwachte beursprijs je simulatie goedkoper maakt

Niet alleen het verschil tussen levering en teruglevering is belangrijk. Ook de hoogte van de verwachte beursprijs voor levering maakt veel uit.

Stel: twee leveranciers gebruiken dezelfde vaste kosten en dezelfde inkoopvergoeding. Maar leverancier 1 rekent met een verwachte beursprijs van 8 cent per kWh, terwijl leverancier 2 rekent met 10 cent per kWh.

Bij een jaarverbruik van 2.500 kWh scheelt dat al snel 50 euro per jaar aan kale stroomkosten, nog zonder btw-effecten en andere details. Voor een huishouden met meer verbruik wordt dat verschil groter.

Een lagere verwachte beursprijs voor levering zorgt dus automatisch voor een lager geschat jaarbedrag.

Vandaag bepaalt iedere leverancier grotendeels zelf hoe die verwachte beursprijzen worden berekend. En daar zien we opnieuw opvallende verschillen. Sommige leveranciers rekenen met verwachte beursprijzen die meer dan 15 procent lager liggen dan die van andere aanbieders, waaronder Energiek.

Dat roept volgens ons een logische vraag op: hoe realistisch zijn zulke voorspellingen nog?

Bij Energiek proberen we die voorspellingen zo eerlijk en realistisch mogelijk te maken. Niet om het mooiste maandbedrag te tonen, maar om klanten een simulatie te geven die zo dicht mogelijk bij de verwachte werkelijkheid ligt.

Want een lage simulatie voelt fijn op het moment dat je klant wordt. Maar als die simulatie te optimistisch is, krijg je later mogelijk een tegenvaller. Een eerlijk maandbedrag is het bedrag dat zo goed mogelijk probeert te voorspellen wat je écht gaat betalen.

Een hoge terugleverprijs maakt zonnepanelen extra mooi op papier

We zagen net al hoe een lage verwachte beursprijs voor levering een simulatie goedkoper kan laten lijken.

Voor huishoudens met zonnepanelen komt daar nog een tweede effect bovenop: de verwachte beursprijs voor teruglevering.

Hoe hoger die verwachte terugleverprijs:

• hoe hoger de geschatte opbrengst van je zonnepanelen;
• en dus hoe lager het termijnbedrag dat je te zien krijgt.

En net daar zien we opnieuw opvallend grote verschillen tussen leveranciers.

Van de 23 onderzochte energieleveranciers rekent slechts één leverancier (ANWB Energie) met een lagere verwachte terugleverprijs dan Energiek. Zonneplan en Holland Energie blijven nog enigszins in de buurt van de inschatting van Energiek.

Maar bij veel andere leveranciers liggen de verwachte terugleverprijzen opvallend hoger. Sterker nog: 14 van de 23 leveranciers rekenen met een verwachte terugleverprijs die meer dan dubbel zo hoog ligt als die van Energiek.

Dat roept volgens ons serieuze vragen op.

Als historische beursdata al jaren toont dat zonnepanelen vooral terugleveren tijdens goedkope uren, hoe realistisch zijn zulke hoge terugleverprijzen dan nog?

Natuurlijk klinkt dat aantrekkelijk in een simulatie. Want hoe hoger de verwachte opbrengst van je zonnepanelen:

• hoe lager het getoonde termijnbedrag;
• en hoe goedkoper het contract lijkt.

Maar als die verwachting structureel te optimistisch is, dan dreigt de simulatie vooral een marketingverhaal te worden. Het lijkt wel alsof sommige energieleveranciers klanten proberen te winnen met de mooiste voorspelling, terwijl ze eigenlijk zouden moeten concurreren op eerlijke prijzen en lage extra vergoedingen.

Wat is dan wél realistisch?

Een realistische simulatie kijkt naar drie dingen:

1. De verwachte marktprijs voor de komende maanden.
   Daarvoor kun je bijvoorbeeld kijken naar futuresprijzen: marktprijzen voor levering in toekomstige maanden.
2. Het gemiddelde verbruiksprofiel van huishoudens.
   Huishoudens gebruiken niet elk kwartier evenveel stroom. Daarom maakt het uit wanneer stroom wordt afgenomen.
3. Het gemiddelde terugleverprofiel van zonnepanelen.
   Zonnepanelen leveren vooral terug tijdens zonnige uren. En die uren zijn gemiddeld goedkoper dan de momenten waarop huishoudens veel stroom afnemen.

Goed nieuws: de sector gaat dit eindelijk standaardiseren

De verschillen tussen prijssimulaties zijn ondertussen ook toezichthouders en marktpartijen opgevallen. Daarom komt er steeds meer druk om dynamische prijssimulaties op een uniforme manier te berekenen.

Daarom werkte Energie-Nederland samen met verschillende leveranciers een aanvullende verklaring uit bij de Gedragscode Consument en Energieleverancier. Het doel: dynamische prijssimulaties op een meer uniforme en vergelijkbare manier berekenen.

Daarin staat onder meer dat:

• futuresprijzen gebruikt worden als basis voor de verwachte beursprijs;
• leveranciers werken met verbruiksprofielen;
• levering en teruglevering apart berekend worden;

Dat is goed nieuws. Want hoe meer iedereen op dezelfde manier moet rekenen, hoe eerlijker de markt wordt.

Dan kunnen consumenten energieleveranciers eindelijk beter vergelijken op wat écht belangrijk is:

• transparantie;
• extra vergoedingen en kosten;
• en de kwaliteit van de klantenservice.

Of iedere leverancier daar even enthousiast van wordt? Dat is nog maar de vraag.

Want zoals onze vergelijking laat zien, zijn er vandaag nog behoorlijk grote verschillen in hoe prijssimulaties worden opgebouwd.

Onze conclusie: mooi rekenen is niet hetzelfde als eerlijk rekenen

Dynamische energie kan heel interessant zijn. Zeker als je je verbruik slim kunt sturen of bewust met energie omgaat.

Maar dan moet je wel eerlijk kunnen vergelijken. En dat lukt alleen als leveranciers realistische aannames gebruiken. Levering en teruglevering zomaar gelijkstellen? Dat vinden wij niet logisch. Een opvallend lage verwachte beursprijs gebruiken om het maandbedrag aantrekkelijker te maken? Dat vinden wij niet klantgericht.