Waarom verkoopt bijna niemand zijn modelcontract?
Iedere energieleverancier in Nederland is verplicht een modelcontract met een vaste looptijd van één jaar aan te bieden. Toch zullen de meeste consumenten er nooit één afsluiten. Dat klinkt misschien vreemd. Tijdens ons onderzoek ontdekten we namelijk dat het modelcontract bij veel leveranciers nauwelijks onderdeel is van de normale klantreis. Wie via de homepage een vast energiecontract afsluit, komt meestal uit bij een ander contract. Dat riep bij ons een aantal vragen op. Hoe makkelijk is het eigenlijk om een modelcontract af te sluiten? En verschilt het ook nog van het reguliere vaste jaarcontract dat veel leveranciers actief aanbieden? Om daar antwoord op te krijgen, besloten we zelf op onderzoek uit te gaan.
Eerst even terug naar de basis: wat is een modelcontract?
Veel consumenten hebben er waarschijnlijk nog nooit van gehoord, maar iedere energieleverancier in Nederland is wettelijk verplicht om modelcontracten aan te bieden.
Er bestaan twee varianten. Een modelcontract voor onbepaalde tijd, waarbij de energietarieven ieder kwartaal kunnen wijzigen, en een modelcontract voor bepaalde tijd van één jaar, waarbij de tarieven gedurende de looptijd vaststaan. Omdat het vaste jaarcontract veruit de populairste keuze is onder consumenten, richten we ons in dit onderzoek uitsluitend op deze tweede variant.
Het modelcontract voor één jaar is een vast energiecontract waarvan de belangrijkste contractvoorwaarden zijn gestandaardiseerd en door de Autoriteit Consument & Markt (ACM) zijn vastgesteld. Het doel daarvan is tweeledig. Enerzijds maakt het modelcontract het eenvoudiger om energieleveranciers met elkaar te vergelijken. Anderzijds biedt het consumenten extra bescherming, doordat belangrijke voorwaarden zoveel mogelijk gelijk zijn en niet per leverancier sterk kunnen verschillen.
Je zou daarom verwachten dat dit ook het vaste jaarcontract is dat je tegenkomt wanneer je via de homepage van een energieleverancier een offerte aanvraagt of een postcodecheck doet. Maar is dat in de praktijk ook zo? Dat hebben we onderzocht.
Feit 1: Het modelcontract is zelden prominent zichtbaar
Tijdens ons onderzoek bleek al snel dat vrijwel alle energieleveranciers voldoen aan hun wettelijke verplichting om een modelcontract aan te bieden. Dat contract is dus gewoon beschikbaar. Alleen blijkt het in de praktijk vaak niet eenvoudig te vinden.
Bij vrijwel alle leveranciers is het modelcontract niet direct zichtbaar. Wie ernaar op zoek gaat, moet meestal helemaal naar de onderkant van de website scrollen. Pas in de footer, helemaal onderaan de pagina, staat een link naar een aparte modelcontractpagina. Daar vind je meer informatie over het contract en de bijbehorende tarieven. Slechts een enkele leverancier verwijst hier prominenter naar vanaf de homepage.
Dat vonden wij opvallend. Het modelcontract is juist bedoeld als een transparant en vergelijkbaar standaardcontract voor consumenten. Je zou daarom verwachten dat het ook een duidelijke plek op de website krijgt. In de praktijk moet je er meestal bewust naar op zoek.
Dat bracht ons bij de volgende vraag. Stel dat je de modelcontractpagina eenmaal hebt gevonden. Hoe eenvoudig kun je het contract vervolgens daadwerkelijk afsluiten?
Feit 2: Het modelcontract is vaak niet eenvoudig online af te sluiten
Wil je specifiek het modelcontract afsluiten, dan moet je bij veel leveranciers een alternatieve route volgen.
Sommige leveranciers bieden daarvoor een aparte online aanmeldstraat aan, waardoor je het modelcontract alsnog eenvoudig digitaal kunt afsluiten. Maar zij zijn duidelijk in de minderheid: slechts 5 van de 23 onderzochte energieleveranciers bieden die mogelijkheid.
Bij veel andere leveranciers is online afsluiten niet mogelijk en word je verwezen naar de klantenservice. In verschillende gevallen staat op de modelcontractpagina zelfs dat je telefonisch contact moet opnemen, terwijl dezelfde leverancier op andere pagina's juist inzet op digitale contactmogelijkheden (zoals chat of WhatsApp). Bij enkele leveranciers kan het modelcontract alleen via e-mail worden aangevraagd of moet zelfs eerst een pdf-formulier worden ingevuld en teruggestuurd.
Ons onderzoek laat daarmee zien dat er een duidelijk verschil bestaat tussen de manier waarop reguliere energiecontracten en modelcontracten worden aangeboden. Een regulier vast jaarcontract is doorgaans binnen enkele minuten online af te sluiten. Voor het modelcontract moet de consument bij veel leveranciers juist een alternatieve aanmeldroute volgen. Dat maakt het afsluiten van het modelcontract minder vanzelfsprekend dan je op basis van de online klantreis zou verwachten.
Feit 3: Het modelcontract is vaak duurder
Nadat we hadden onderzocht hoe eenvoudig het modelcontract te vinden en af te sluiten is, wilden we weten of er ook prijsverschillen bestaan. Is het modelcontract eigenlijk even duur als het vaste jaarcontract dat via de normale aanmeldstraat wordt aangeboden?
Waar dat mogelijk was, hebben we beide contracten met elkaar vergeleken. Je zou verwachten dat beide contracten ongeveer even duur zijn. De leverancier is immers dezelfde, de looptijd bedraagt één jaar en ook de geleverde stroom en het gas zijn identiek. Toch bleek dat in veel gevallen niet zo te zijn.
Hoewel er bij vier van de zestien vergeleken leveranciers geen prijsverschil was, zagen we bij de overige leveranciers een ander beeld. Daar was het modelcontract duurder dan het reguliere vaste jaarcontract. Bij zes leveranciers liep het verschil zelfs op tot meer dan €400 per jaar. Dat is een aanzienlijk bedrag, zeker als je bedenkt dat het om dezelfde leverancier, dezelfde looptijd en dezelfde geleverde energie gaat.
Wat leren we uit deze drie bevindingen?
Vrijwel iedere energieleverancier biedt het wettelijk verplichte modelcontract aan. Toch moet je daar als consument meestal bewust naar op zoek. Vervolgens blijkt het modelcontract vaak niet via de normale aanmeldroute te kunnen worden afgesloten. En wanneer we de tarieven vergelijken, zien we bovendien dat het modelcontract bij veel leveranciers duurder is dan het reguliere vaste jaarcontract.
Deze prijsverschillen betekenen overigens niet dat een modelcontract 'te duur' is of dat een regulier vast contract 'te goedkoop' is. Wel laat onze vergelijking zien dat beide contracten lang niet altijd dezelfde prijs hebben, terwijl veel consumenten waarschijnlijk verwachten dat het om hetzelfde vaste jaarcontract gaat.
Dat roept een logische vraag op. Waarom bieden zoveel leveranciers naast het wettelijk verplichte modelcontract ook een apart commercieel vast jaarcontract aan?
Het antwoord daarop moeten we schuldig blijven. De beweegredenen van leveranciers kennen wij niet. Wel lijkt het verschil vooral gezocht te moeten worden in de contractvoorwaarden. De leverancier, de looptijd en de geleverde energie zijn immers hetzelfde. Of dat ook de reden is waarom veel leveranciers een apart commercieel vast jaarcontract aanbieden, kunnen wij op basis van dit onderzoek niet vaststellen.
Over dit onderzoek
Voor dit onderzoek hebben we op 26 juni 2026 de websites van Nederlandse energieleveranciers onderzocht. Alle gegevens zijn handmatig verzameld op basis van de openbaar beschikbare informatie op de websites van de leveranciers. Voor de prijsvergelijking gebruikten we een verbruiksprofiel van 3.700 kWh stroomverbruik (1.700 kWh normaal en 2.000 kWh dal) en 2.400 kWh teruglevering (1.700 kWh normaal en 700 kWh dal).
Waarom moeilijk doen?
Bij Energiek hoef je niet op zoek naar een apart modelcontract. Het vaste jaarcontract dat je via onze website afsluit, is gewoon het officiële modelcontract.
Bekijk onze vaste tarieven